Lleihau’r risgiau i unigolion a staff yn ystod ymyriadau clinigol a digwyddiadau treisgar ac ymosodol
Trosolwg
Mae’r safon hon yn ymwneud â’r camau y mae’n rhaid eu cymryd pan all unigolyn fod yn dreisgar neu’n ymosodol, neu pan mae wedi mynd yn dreisgar neu’n ymosodol, neu os oes rheswm cryf i gredu y bydd yn gwneud hynny yn ystod ymyrraeth glinigol. Yr hyn sy’n cael ei ffafrio, o bell ffordd, yw lleihau tensiwn, ond pan fydd lleihau tensiwn geiriol a lleoliadol yn methu â gweithio, gall fod angen ymyriadau ychwanegol, fel ymyrraeth gorfforol, defnyddio tawelydd cyflym a chadw unigolyn ar wahân er mwyn rheoli’r digwyddiad. Dylai ymyriadau o’r fath gael eu hystyried dim ond ar ôl rhoi cynnig ar dechnegau lleihau tensiwn a bod y rhain wedi methu â thawelu’r unigolyn. Mae angen i holl aelodau’r tîm amlddisgyblaethol wybod a chefnogi’r cynllun gofal trwy Ddull y Rhaglen Ofal er mwyn rheoli’n gyson.
Bydd angen i ddefnyddwyr y safon hon sicrhau bod ymarfer yn adlewyrchu gwybodaeth a pholisïau cyfredol.
Meini prawf perfformiad
Mae'n rhaid eich bod chi'n gallu:
P1. asesu hanes yr unigolyn a rhoi gwybod i’r tîm am yr hanes – rhesymau, pethau sy’n achosi straen, nodweddion bregus ac amodau ansefydlogi sydd wedi arwain at drais
P2. nodi pan fydd risg niwed i unigolyn a/neu aelodau staff o drais ac ymosodedd tebygol neu wirioneddol yr unigolyn (e.e. adnabod pethau sy’n hysbys eu bod yn achosi straen)
P3. mabwysiadu camau ataliol trwy aelod tîm sydd â pherthynas dda â’r unigolyn (e.e. ymddygiadau disgwyliedig ac ymddygiadau effeithiol eraill cytunedig)
P4. lleihau tensiwn mewn amgylchedd y mae’n hysbys ei fod yn ddigynnwrf ac nad yw’n gysylltiedig â chadw’r unigolyn ar wahân
P5. siarad ac ymddwyn mewn ffordd sy’n osgoi pryfocio (e.e. osgo sy’n tawelu meddwl yr unigolyn)
P6. lleihau tensiwn yn ddieiriau a chynnal posibiliadau ar gyfer ymgysylltu trwy gydol y digwyddiad
P7. defnyddio cefnogaeth neu atal dwys, yn unol â phrotocolau lleol os bydd lleihau tensiwn yn methu
P8. troi at roi tawelydd cyflym neu gadw’r unigolyn ar wahân dim ond os bydd protocolau lleol yn caniatáu hynny a dim ond pan fydd strategaethau lleihau tensiwn a strategaethau eraill wedi methu â thawelu’r unigolyn
P9. dewis a chynnal ymyriadau sy’n gymesur i risg yr unigolyn ac sy’n gyson ag anghenion clinigol yr unigolyn a, lle bo’n bosibl, ei Flaen-ddatganiad
P10. cydnabod pa aelod staff sydd ag awdurdod pan fydd atal, rhoi tawelydd cyflym neu gadw unigolyn ar wahân yn ofynnol er mwyn cynorthwyo â lleihau tensiwn yn eiriol
P11. sicrhau bod cyfarpar meddygol brys angenrheidiol yn ei le (e.e. cyfarpar adfywio)
Gwybodaeth a Dealltwriaeth
You need to know and understand:
K1. achosion ymosodedd a thrais mewn lleoliadau diogel a chymunedol
K2. anhwylderau iechyd meddwl
K3. camddefnyddio cyffuriau, alcohol neu sylweddau
K4. ymddygiadau troseddol, gydag ystyriaeth arbennig i ymddygiad treisgar nad yw’n gysylltiedig â salwch meddwl
K5. seicopathi ac anhwylder personoliaeth
K6. ymddygiadau hunan-niweidiol, gan gynnwys clymiad
K7. technegau lleihau tensiwn
K8. dulliau rheoli ac atal
K9. egwyddorion ac ymarfer wrth ddefnyddio amser ymdawelu
K10. y cysylltiad rhwng cyflyrau corfforol a’r angen am atal corfforol
K11. rhoi tawelydd cyflym a phrotocolau lleol ar eu cyfer
K12. canllawiau cenedlaethol presennol (e.e. NICE, SIGN)
K13. protocolau ar gyfer cadw unigolyn ar wahân
K14. yr amrywiaeth o driniaethau sydd ar gael yn eich sefydliad chi ac mewn sefydliadau eraill
K15. adroddiadau ymchwiliadau i leoliadau iechyd meddwl fforensig, gan gynnwys argymhellion a dadansoddiad o ymarfer wrth reoli digwyddiadau treisgar ac ymosodol
K16. technegau adfywio
K17. canllawiau neu bolisïau lleol ar Flaen-ddatganiadau
K18 codau ymddygiad proffesiynol, polisïau lleol, protocolau a chanllawiau
K19. negodi
K20. theori ac ymarfer rheoli ymosodedd
K21. theori ac ymarfer lleihau ymosodedd
K22. theori ac ymarfer ôl-friffio
K23. sut i ailsefydlu perthnasoedd
K24. sut i arddangos parch cadarnhaol diamod
K25. polisi a gweithdrefnau lleol ar reoli ymosodedd
K26. sut i addasu arddulliau cyfathrebu mewn ffyrdd sy’n briodol i wahanol bobl (e.e. diwylliant, iaith neu anghenion arbennig)
K27. credoau crefyddol gwahanol ddiwylliannau
K28. effeithiau diwylliant a chredoau crefyddol ar arddulliau cyfathrebu unigol
K29. y gwahanol nodweddion y mae’n rhaid bod gan wasanaethau i fodloni anghenion rhywedd, diwylliant, iaith neu anghenion eraill pobl
K30. effeithiau gwahanol ddiwylliannau a chrefyddau ar reoli gofal
K31. egwyddor cyfrinachedd a pha wybodaeth all gael ei rhoi i bwy
K32. sut dylid cofnodi a storio gwybodaeth a geir oddi wrth unigolion
K33. dadansoddi rhagflaenyddion penodol ymosodedd yn ôl unigolyn ac uned
Cwmpas/ystod
Cwmpas Perfformiad
Gwybodaeth Cwmpas
Gwerthoedd
Ymddygiadau
Sgiliau
Geirfa
Dolenni I NOS Eraill
Cysylltiadau Allanol
Mae’r safon hon yn cysylltu â’r dimensiwn canlynol o fewn Fframwaith Gwybodaeth a Sgiliau’r GIG (Hydref 2004):
Dimensiwn: HWB3 Amddiffyn iechyd a lles