Cyflawni coedyddiaeth ger cyfleustodau

Mae’r safon hon yn ymwneud â’r holl weithgareddau a all fod yn ofynnol i gyflawni gwaith cynnal a chadw wedi’i gynllunio ar goed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau, ar ran y cyfleustod, yn unol â gofynion perchennog y cyfleustod a deiliad y drwydded.

Gallai gweithgareddau gynnwys rhai neu’r cyfan o’r canlynol:

• Cynnal arolygon o goed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, i nodi’r gwaith cynnal a chadw sy’n ofynnol
• Cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau a strwythurau cyfleustodau uwchlaw’r ddaear
• Cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau o dan y ddaear

Gallech fod yn gweithio yn unol â manyleb a roddwyd sy’n diffinio’r dulliau i’w defnyddio, ond bydd disgwyl i chi benderfynu sut i gyflawni’r dulliau hyn ar y safle.

Mae’n rhaid i chi fod yn ymwybodol o’r peryglon sy’n gysylltiedig â’r gwaith a’r cyfleustodau.

Wrth weithio gyda chyfarpar a pheiriannau, mae’n rhaid eich bod wedi’ch hyfforddi’n briodol, yn gymwys i gyflawni’r gweithgaredd a wneir, a dylech ddal ardystiad cyfredol, lle bo angen, yn unol â deddfwriaeth, codau ymarfer a chanllawiau perthnasol y diwydiant, a gofynion y cyfleustod/deiliad y drwydded.

Mae’n rhaid i’ch gwaith gydymffurfio â’r holl ddeddfwriaeth, codau ymarfer, safonau’r diwydiant a chanllawiau perthnasol, a gofynion y cyfleustod/deiliad y drwydded.

Mae’r safon hon i goedyddwyr cyfleustodau sy’n gweithio o dan awdurdod ysgrifenedig perchennog y cyfleustod.

Gofynion a chyfrifoldebau craidd
1. cael y wybodaeth berthnasol i gyflawni’r gweithgareddau gwaith yn unol â gweithdrefnau sefydliadol
2. cadarnhau eich bod wedi cael pob caniatâd a thrwydded ofynnol
3. cynnal eich iechyd a’ch diogelwch eich hun ac iechyd a diogelwch pobl eraill bob amser, yn unol â’r ddeddfwriaeth a chodau ymarfer perthnasol
4. asesu’r risgiau sy’n gysylltiedig â’r safle a’r gwaith sydd i’w gyflawni cyn dechrau gweithio a thrwy gydol y gweithgaredd, gan wirio a chadarnhau canfyddiadau unrhyw asesiadau risg presennol
5. cadarnhau bod camau rheoli digonol wedi’u rhoi ar waith a bod cynllunio a gweithdrefnau brys sy’n berthnasol i’r safle wedi’u sefydlu a’u cofnodi
6. dewis y dulliau gweithio mwyaf diogel, gan ddefnyddio dulliau mecanyddol, lle bo hynny’n fwy diogel, yn unol â’r risgiau a aseswyd a gweithdrefnau sefydliadol, a chynllunio gwaith yn unol â hynny
7. cadarnhau bod hyfforddiant, profiad ac ardystiad perthnasol yn eu lle i ymgymryd â’r gwaith sydd i’w gyflawni, ac adnabod y cyfyngiadau ar eich cymhwysedd eich hun
8. defnyddio dulliau priodol i gyfathrebu’n effeithiol â gweithwyr eraill ac unrhyw un arall sy’n ymwneud â’r gwaith, neu y mae’r gwaith yn effeithio arnynt, yn unol â chanllawiau’r diwydiant a gweithdrefnau sefydliadol
9. cadarnhau bod y cyfarpar diogelu personol (PPE) ar gyfer y gwaith i’w gyflawni yn cael ei wisgo drwy’r amser
10. dewis, paratoi, defnyddio, cynnal a chadw a storio’r offer a’r cyfarpar sy’n ofynnol yn ddiogel, gan gynnwys cyfarpar arbenigol sy’n ofynnol ar gyfer gwaith cyfleustodau, yn unol â’r gofynion cyfreithiol perthnasol a chyfarwyddiadau’r gwneuthurwr
11. cadarnhau bod yr holl gyfarpar wedi cael ei wirio, ei brofi, lle bo angen, a’i fod yn addas at ei ddiben, yn unol â’r gofynion cyfreithiol perthnasol a chyfarwyddiadau’r gwneuthurwr
12. cynnal diogelwch a diogeledd offer a chyfarpar ar y safle
13. cyflawni’r gwaith gofynnol yn unol â’r wybodaeth a ddarparwyd a gweithdrefnau sefydliadol
14. gwaredu pob deunydd gwastraff a deunydd dros ben, a delio â nhw yn unol â’r gofynion cyfreithiol perthnasol a gweithdrefnau sefydliadol
15. lleihau difrod i’r safle a’r ardal gyfagos wrth wneud y gwaith a chadarnhau bod y safle’n cael ei adael mewn cyflwr diogel a thaclus
16. gweithredu agweddau arfer gorau at gynaliadwyedd, sy’n briodol i’r gwaith sy’n cael ei gyflawni
17. delio’n effeithiol â phroblemau sy’n codi o fewn cwmpas a chyfyngiadau eich cyfrifoldebau eich hun a rhoi gwybod am broblemau na ellir eu datrys, yn unol â gweithdrefnau sefydliadol
18. cwblhau a storio’r holl ddogfennaeth berthnasol yn unol â gofynion cyfreithiol a sefydliadol
Cynnal arolygon o goed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, i nodi’r gwaith cynnal a chadw sy’n ofynnol
1. cynnal arolwg o’r safle ac asesu’r gwaith sy’n ofynnol i gynnal a chadw’r coed a’r llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear a strwythurau cyfleustodau, er mwyn lleihau’r effaith ar y cyfleustod fel y gall barhau i weithredu’n ddiogel ac yn effeithiol
2. nodi’r mathau o offer sy’n benodol i gyfleustod a’r parthau diogelwch cysylltiedig
3. nodi’r cyfarpar arbenigol sy’n ofynnol ar gyfer gwaith cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, a strwythurau cyfleustodau
4. pennu’r adnoddau sy’n ofynnol i gyflawni’r gwaith cynnal a chadw gofynnol, yn unol â’r ddeddfwriaeth berthnasol a safonau’r diwydiant
5. nodi’n glir pryd y mae’n rhaid defnyddio gweithwyr arbenigol, wedi’u cyflogi gan y cyfleustod
6. cofnodi manylion yr arolwg sy’n briodol i’r cyfleustod ac sy’n addas i’r ffordd y caiff y data ei ddefnyddio
Cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear
1. paratoi’r ardal weithio yn unol ag arferion gweithio diogel ar gyfer coedyddiaeth ger cyfleustodau, gan gadarnhau bod yr arwyddion a’r dulliau amddiffyn gofynnol ar waith
2. cadarnhau bod y gwaith sy’n ofynnol i gynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, a strwythurau cyfleustodau, yn cyd-fynd â gweithdrefnau sefydliadol
3. gwirio am arwyddion o glefydau, diffygion, dirywiad a pheryglon eraill yn y coed rydych chi’n gweithio arnynt, a chael cyngor lle nad ydych chi’n sicr
4. gwneud gwaith cynnal a chadw llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, a strwythurau cyfleustodau, gan ddefnyddio dulliau a chyfarpar addas, yn unol â gofynion perthnasol perchennog y cyfleustod a deiliad y drwydded, canllawiau’r diwydiant a gweithdrefnau sefydliadol
5. tocio gwreiddiau coed, lle bo angen, pan fydd coed gerllaw cyfleustodau o dan y ddaear, a sicrhau bod ffosydd yn cael eu llenwi gan ddefnyddio ôl-lenwad addas sydd wedi’i wella
6. asesu risgiau ac adolygu gweithdrefnau diogelwch yn barhaus yn ystod gwaith coedyddiaeth ger cyfleustodau, yn unol â gofynion cyfreithiol, canllawiau’r diwydiant a gweithdrefnau sefydliadol

Gofynion a chyfrifoldebau craidd
1. sut i nodi a chael at wybodaeth sy’n berthnasol i’r gwaith gofynnol
2. sut i nodi peryglon ac asesu’r risgiau sy’n gysylltiedig â’r safle a’r gwaith i’w wneud a phwysigrwydd asesiad risg sy’n benodol i safle a chamau rheoli sy’n briodol i’ch maes gwaith
3. y gweithdrefnau iechyd a diogelwch a’r Systemau Gweithio Diogel perthnasol, gan gynnwys gweithio ar eich pen eich hun, lle bo’n briodol
4. y cynllunio a’r gweithdrefnau brys sy’n berthnasol i’r safle, pellteroedd parthau risg a llwybrau dianc
5. pwysigrwydd rheoli parthau risg a’r defnydd cywir o arwyddion rhybudd a rhwystrau i hysbysu ac amddiffyn eraill tra bydd y gwaith yn mynd rhagddo
6. y ddeddfwriaeth a’r codau ymarfer, safonau a chanllawiau’r diwydiant, polisïau, gweithdrefnau a phrotocolau sefydliadol, moeseg busnes a moeseg proffesiynol presennol sy’n berthnasol i’ch maes gwaith ac y mae’n rhaid i chi gadw atynt
7. gofynion cyfreithiol, gofynion y diwydiant a gofynion sefydliadol am hyfforddiant, profiad ac ardystiad i wneud y gweithgareddau gwaith gofynnol a phwysigrwydd cydnabod eich cyfyngiadau a pheidio ag ymgymryd â gwaith sydd y tu hwnt i lefel eich cymhwysedd
8. pam mae’n bwysig cyfathrebu’n effeithiol â gweithwyr eraill ac unrhyw un arall sy’n ymwneud â’r gwaith, neu y mae’r gwaith yn effeithio arnynt, a’r dulliau cyfathrebu y dylid eu defnyddio
9. yr offer, y cyfarpar a’r cyfarpar diogelu personol (PPE) sy’n ofynnol ar gyfer gwaith ger cyfleustodau a sut i baratoi, defnyddio, gwneud gwaith cynnal a chadw’r gweithredwr a storio’r rhain yn ddiogel, yn unol â’r gofynion cyfreithiol perthnasol, cyfarwyddiadau’r gwneuthurwr a gweithdrefnau sefydliadol
10. y gofynion cyfreithiol am wirio a phrofi cyfarpar a pham mae’n bwysig cynnal a chadw’r holl gyfarpar i safon uchel
11. technoleg a ddefnyddir yn eich maes gwaith a sut i’w defnyddio
12. y dulliau cywir o ddelio â deunydd gwastraff a deunydd dros ben yn unol â’r gofynion cyfreithiol perthnasol a gweithdrefnau sefydliadol
13. pwysigrwydd gwirio bod y gwaith gorffenedig yn bodloni gofynion, yn unol â’r wybodaeth a ddarperir
14. effaith bosibl eich gwaith ar y safle a’r ardal gyfagos a sut gellir lleihau’r effaith hon
15. eich cyfrifoldeb chi a chyfrifoldeb y sefydliad am amddiffyn yr amgylchedd a gweithio’n gynaliadwy
16. y problemau a all godi wrth gyflawni coedyddiaeth ger cyfleustodau, y camau i’w cymryd a’r gweithdrefnau sefydliadol ar gyfer rhoi gwybod am broblemau na ellir eu datrys
17. cwmpas a chyfyngiadau eich cymhwysedd, eich cyfrifoldebau a’ch atebolrwydd
18. y gofynion cyfreithiol a sefydliadol ar gyfer cwblhau a storio dogfennaeth
Cynnal arolygon o goed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, i nodi’r gwaith cynnal a chadw sy’n ofynnol
1. y risgiau y mae coed a llystyfiant yn eu peri i gyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, a strwythurau cyfleustodau, o ganlyniad i’w cyflwr a pha mor agos ydynt at y cyfleustodau
2. sut i nodi’r gwaith cynnal a chadw gofynnol ar goed a llystyfiant sy’n ofynnol i barhau i ddefnyddio’r cyfleustod yn ddiogel ac yn effeithiol, a beth i’w ystyried
3. goblygiadau gwahanol rywogaethau coed, eu cyflwr ac amser y flwyddyn wrth gynllunio cynnal a chadw coed a sut bydd y ffactorau hyn yn effeithio ar y gwaith
4. hanfodion bioleg coed a goblygiadau tocio a lleihau gwreiddiau i wahanol rywogaethau coed
5. pwysigrwydd gwirio am arwyddion o glefydau, diffygion, dirywiad a pheryglon eraill yn y coed rydych yn gwneud arolwg ohonynt, a ble i gael cyngor, pan fydd angen
6. y peryglon sy’n cael eu peri gan wahanol fathau o offer sy’n benodol i gyfleustod a phwysigrwydd nodi parthau gweithio diogel a llwybrau priodol ar gyfer peiriannau, offer a chyfarpar
7. y cyfarpar arbenigol sy’n ofynnol ar gyfer gweithrediadau cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau a strwythurau uwchlaw’r ddaear ac o dan y ddaear
8. sut i nodi’r adnoddau sydd eu hangen i gyflawni’r gwaith cynnal a chadw gofynnol
9. pryd mae’n rhaid defnyddio gweithwyr arbenigol, a gyflogir gan y cyfleustod
10. sut dylid cofnodi canlyniadau’r arolwg a beth mae angen ei gynnwys
Cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau a strwythurau cyfleustodau uwchlaw’r ddaear
1. y peryglon a’r risgiau sy’n gysylltiedig â gweithio gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear ac o dan y ddaear, a strwythurau cyfleustodau, gan gynnwys pellteroedd diogelwch a defnyddio cyfarpar
2. y gofynion deddfwriaethol perthnasol a diben dogfennau diogelwch penodol i gyfleustod
3. pwysigrwydd nodi, gosod terfynau a chynnal parthau gweithio diogel, a llwybrau priodol peiriannau, offer a chyfarpar
4. defnyddio cyfarpar diogelwch priodol sy’n benodol i’r cyfleustod dan sylw a’r offer ar gyfer y gwaith
5. sut i nodi rhywogaethau coed a goblygiadau gwahanol rywogaethau coed, eu cyflwr ac amser y flwyddyn, i’r gwaith sy’n ofynnol
6. pwysigrwydd nodi peryglon coed ac unrhyw risgiau cysylltiedig sy’n cael eu peri i’r cyfleustodau ac i’r bobl sy’n cyflawni’r gwaith
7. pwysigrwydd gwirio am arwyddion o glefydau, diffygion a dirywiad yn y goeden rydych chi’n gweithio arni a ble i gael cyngor, pan fydd angen
8. egwyddorion sylfaenol bioleg coed a goblygiadau proses docio i wahanol rywogaethau coed
9. pwysigrwydd a swyddogaeth system gwreiddiau coed, goblygiadau lleihau’r gwreiddiau i wahanol rywogaethau coed a pwysigrwydd cadw cymaint o’r gwraidd â phosibl ac ôl-lenwi’n ofalus
10. sut i gydbwyso estheteg coed a llystyfiant ac arferion tocio da â gofynion perchnogion cyfleustodau a deiliaid trwydded
11. pwysigrwydd asesu risgiau ac adolygu gweithdrefnau diogelwch yn rheolaidd wrth gyflawni coedyddiaeth ger cyfleustodau a pam y gall fod angen gohirio neu atal y gwaith

Gallai gweithgareddau gynnwys rhai neu’r cyfan o’r canlynol:

• Cynnal arolygon o goed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear neu o dan y ddaear, i nodi’r gwaith cynnal a chadw sy’n ofynnol
• Cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau uwchlaw’r ddaear a strwythurau cyfleustodau
• Cynnal a chadw coed a llystyfiant gerllaw cyfleustodau o dan y ddaear

Mae cyfleustodau a strwythurau cyfleustodau uwchlaw’r ddaear yn cynnwys: llinellau pŵer, gwifrau ffôn, polion a pheilonau trydan, polion telegraff, mastiau teledu, radio a chyfathrebu, is-orsafoedd trydan, ac ati.

Mae cyfleustodau o dan y ddaear yn cynnwys: pibellau, ceblau a chyfarpar arall sy’n cael eu gosod islaw’r ddaear i gludo trydan, nwy, dŵr, carthffosiaeth, cyfathrebu ac ati.

Risgiau iechyd a diogelwch o ddefnyddio llif gadwyn:

• cael eich torri gan y llif
• cael eich taro neu’ch gwasgu gan bren sy’n symud
• colli’ch clyw oherwydd sŵn
• cryndod y llaw a’r fraich (HAV)
• mygdarth gwacau o lifoedd cadwyn sy’n rhedeg ar betrol
• amlygiad i olewau
• amlygiad i lwch
• effeithiau blinder/syched ar y gallu i weithio’n ddiogel
• cyfarpar neu weithgareddau gwaith eraill ar y safle

Gallai gwybodaeth sy’n ofynnol i gyflawni gweithgareddau gwaith gynnwys:

• lluniadau
• cynlluniau
• amserlenni
• manylebau
• datganiadau dull
• Gweithdrefnau Gweithredu Safonol (SOPs)
• cyfarwyddiadau’r gwneuthurwr
• gofynion y cwsmer
• gofynion sicrhau ansawdd
• safonau’r diwydiant (e.e. Safonau Prydeinig)
• cyfarwyddiadau ar lafar neu yn ysgrifenedig
• canllawiau’r diwydiant (e.e. FISA)

Mae gweithdrefnau sefydliadol yn cyfeirio at weithdrefnau sydd wedi’u gosod gan y sefydliad sy’n eich cyflogi neu’r sefydliad rydych chi’n gwneud y gwaith ar ei ran (y cleient neu’r cwsmer)

Parth risg – fe’i gelwir hefyd yn Barth perygl a Pharth gwahardd. Dylid sefydlu’r parth risg cyn dechrau unrhyw waith coed.

System Weithio Ddiogel (SSoW) – dyma ddull gweithio sy’n rhoi mesurau rheoli ar waith sy’n deillio o asesiad risg, er mwyn rheoli peryglon a nodwyd, a rhennir y mesurau hyn yn bedair elfen: person diogel; cyfarpar diogel; lle diogel; ac arfer diogel.

LANTw23 Cael at goed trwy ddringo er mwyn cyflawni gwaith coed
LANTw9 Cwympo coed bach gan ddefnyddio cyfarpar wedi’i reoli â llaw
LANTw10 Cwympo coed canolig gan ddefnyddio cyfarpar wedi’i reoli â llaw
LANTw11 Cwympo coed mawr gan ddefnyddio cyfarpar wedi’i reoli â llaw
LANTw25 Gwneud gwaith tocio coed o’r awyr
LANTw5 Cynnal iechyd a chyflwr coed a choetiroedd
LANCS58 Dyrannu a monitro gweithgareddau gwaith