Cyflawni Gweithdrefnau Deintyddol Ceffylau Categori 2

Trosolwg
    Mae’r safon hon yn ymwneud â’r gweithdrefnau a ddisgrifir fel Gweithdrefnau Deintyddol Ceffylau Categori 2 ac maent yn cynnwys trin ceffylau yn ddiogel, gofal cwsmeriaid, defnyddio cyfarpar priodol, hybu lles anifeiliaid a’r broses o weithio o fewn cyfrifoldebau cyfreithiol a phroffesiynol.

O dan y Ddeddf Milfeddygon (1966), ystyrir bod pob gweithdrefn ddiagnostig a thriniaeth yng ngheg y ceffyl yn weithdrefnau milfeddygol, ac eithrio gwaredu gordyfiannau deintiol â llaw, sef gydag offer llaw. Mae hyn yn golygu bod y rhan fwyaf o weithdrefnau deintyddol ceffylau wedi’u cyfyngu o dan y gyfraith i filfeddygon.

Er ystyrir bod Gweithdrefnau Categori 2 yn weithredoedd milfeddygol, gellir eu dirprwyo i dechnegydd ddeintyddol ceffylau (EDT) sydd wedi hyfforddi a phasio arholiad a gydnabyddir gan y diwydiant (arholiad BEVA/BVDA neu arholiad Categori 2 WWAED).

Mae’r Gweithdrefnau Categori 2 yn llunio rhan o system raddio gweithdrefnau deintyddol ceffylau ac maent wedi’u derbyn gan Goleg Brenhinol y Milfeddygon (RCVS), Cymdeithas Milfeddygaeth Ceffylau Prydain (BEVA), Cymdeithas Milfeddygaeth Prydain (BVA), Cymdeithas Milfeddygaeth Ddeintyddol Prydain (BVDA) a Chymdeithas Technegwyr Deintyddol Ceffylau Prydain (BAEDT). Dangosir manylion gweithdrefnau deintyddol ceffylau Categorïau 1-3 yn yr eirfa.

Mae’r safon hon ar gyfer technegwyr deintyddol cymwysedig ceffylau. Bydd angen i ddefnyddwyr y safon sicrhau bod eu hymarfer yn adlewyrchu gwybodaeth a pholisïau cyfredol, a’u bod yn gweithio o fewn cyfyngiadau eu hawdurdod, arbenigedd, hyfforddiant, cymhwysedd a’u profiad.

P1    gweithio yn unol â’r Ddeddf Milfeddygon (1966) ac o fewn cyfyngiadau eich awdurdod, arbenigedd, hyfforddiant, cymhwysedd a’ch profiad 
P2    nodi a mynd i’r afael â risgiau i iechyd a diogelwch yn gysylltiedig â’r ardal weithio a’r gwaith sy’n cael ei gyflawni ar eich cyfer chi, y ceffyl ac eraill 
P3    cael hanes y ceffyl o ran ei iechyd cyffredinol, clefyd deintiol a chlefyd y geg, a thriniaethau deintyddol blaenorol
P4    cadarnhau bod cyfarpar wedi’i baratoi a’i roi yn ei le, yn barod i’w ddefnyddio, gan gynnwys cyfarpar diogelu personol (PPE) 
P5    sicrhau bod y ceffyl yn cael ei drin yn briodol fel y gellir cyflawni’r gweithdrefnau deintyddol
P6    adnabod yr ymddygiadau, yr amodau a’r gweithdrefnau/triniaethau gofynnol sy’n arwydd bod angen tawelydd cemegol 
P7    cyfathrebu’n broffesiynol gyda milfeddyg i drefnu bod tawelydd yn cael ei roi, ar adeg ac mewn lleoliad cyfleus, os bydd angen 
P8    cynnal asesiad corfforol o’r ceffyl, gan ganolbwyntio ar strwythurau allanol wrth ymyl y deintiad 
P9    cynnal archwiliad gweledol ac archwiliad â llaw/â’r bysedd o geg y ceffyl, a chofnodi eich canfyddiadau 
P10    esbonio, cynghori a chytuno ar gynllun triniaeth gyda pherchennog/asiant y ceffyl, gan gynnwys cydnabod pan na fydd angen triniaeth 
P11    ymgymryd â Gweithdrefnau Deintyddol Ceffylau Categori 2 fel y bo’n briodol i’r ceffyl a’r cynllun triniaeth cytunedig, gan sicrhau bod ceffylau wedi cael tawelydd oni ystyrir ei bod hi’n ddiogel ymgymryd ag unrhyw weithdrefn arfaethedig heb dawelydd, gyda chydsyniad gwybodus llawn y perchennog/asiant:
P11.1  archwilio, gwerthuso a chofnodi annormaleddau ddeintiol
P11.2  gwaredu dannedd rhydd neu dameidiau deintiol gyda bach iawn o atodiadau periodontol
P11.3  gwaredu dannedd blaidd sydd wedi torri trwodd ond heb eu dadleoli yn y safn uchaf neu isaf, o dan oruchwyliaeth uniongyrchol a pharhaus milfeddyg
P11.4  rhathellu dannedd sydd wedi torri a dannedd cyfagos yn lliniarol 
P11.5  defnyddio offer deintyddol â motor pan ddefnyddir y rhain i leihau gordyfiant a gwaredu pwyntiau enamel miniog yn unig.
P12    gweithio yn unol â’r ystyriaethau arbennig ar gyfer gwaredu dannedd blaidd sydd wedi torri trwodd ond heb eu dadleoli sy’n Weithdrefn Ddeintyddol Ceffylau Categori 2, fel a ganlyn:
P12.1  dylai milfeddyg roi tawelydd cemegol ac analgesia fel y bo’n briodol, cyn gwaredu’r dannedd blaidd 
P12.2  mae’r milfeddyg yn bresennol ar gyfer darparu tawelydd, analgesia ac ôl ofal 
P12.3  mae trefniadau wrth gefn ar gyfer cymhlethdodau’n cael eu trefnu cyn dechrau’r weithdrefn 
P13    defnyddio cyfarpar â motor yn gywir i osgoi anafiadau iatrogenig i geg ceffyl 
P14    nodi ac adnabod pa ddoluriau y mae angen eu cyfeirio at filfeddyg a gwneud yr argymhellion priodol i’r perchennog/asiant 
P15    cynnal perthynas waith broffesiynol gyda milfeddyg y ceffyl 
P16    cadarnhau bod lles y ceffyl yn cael ei gynnal bob amser ac nad yw eich rhyngweithio â’r ceffyl yn effeithio’n andwyol ar ei ymddygiad 
P17    cydymffurfio â deddfwriaeth a chodau ymarfer cyfredol ar iechyd a lles anifeiliaid bob amser 
P18    cadarnhau bod dulliau gweithio yn hybu iechyd a diogelwch a’u bod yn gyson â’r ddeddfwriaeth a’r codau ymarfer perthnasol 
P19    cynnal lefelau priodol o hylendid a bioddiogelwch drwy gydol y broses
P20    cynnal eich safonau proffesiynol a’ch moeseg eich hun fel technegydd deintyddol ceffylau

K1    gofynion y Ddeddf Milfeddygon (1996) yn gysylltiedig â’ch rôl a chategorïau gweithdrefnau deintyddol ceffylau, yn cynnwys:
K1.1  Categori 1
K1.2  Categori 2
K1.3  Categori 3 
K2    y prif risgiau i iechyd a diogelwch yn yr ardal weithio a sut i leihau risgiau i chi’ch hun, i’r ceffyl ac i eraill 
K3    sut i drin a rheoli’r ceffyl, yr amrywiaeth o wahanol ddulliau trin a rheoli, a’r defnydd cywir ohonynt
K4    ymddygiad ceffylau, gan gynnwys arwyddion poen, trallod, braw ac osgoi 
K5    sut i adnabod pan fydd angen rhoi tawelydd i geffyl, a phan mae’n ddiogel ymgymryd ag unrhyw weithdrefn arfaethedig heb dawelydd, gyda chydsyniad gwybodus llawn y perchennog/asiant
K6    yr anatomi a’r ffisioleg sy’n berthnasol i:
K6.1  geudod y geg
K6.2  y pen 
K6.3  y llwybr resbiradol
K6.4  y system draul
K6.5  y system nerfol 
K7    y cyfarpar, gan gynnwys cyfarpar diogelu personol (PPE), a’r deunyddiau sy’n ofynnol i gyflawni Gweithdrefnau Deintyddol Ceffylau Categori 2, gan gynnwys eu defnydd a’u hylendid cywir, a’u cynnal a chadw’n gywir
K8    y ffactorau sy’n effeithio ar ddewis offerynnau a chyfarpar ar gyfer y gwahanol weithdrefnau Categori 2, a’r defnydd cywir ohonynt
K9    risgiau defnyddio cyfarpar â motor, gan gynnwys risgiau iechyd a diogelwch i bobl a’r anafiadau iatrogenig i’r ceffyl 
K10    pwysigrwydd trafod canfyddiadau a thriniaeth gyda’r perchennog/asiant a chael eu cydsyniad i barhau
K11    sut i gyflawni’r Gweithdrefnau Deintyddol Ceffylau Categori 2 canlynol:
K11.1  archwilio, gwerthuso a chofnodi annormaleddau ddeintiol
K11.2  gwaredu dannedd rhydd neu dameidiau deintiol gyda bach iawn o atodiadau periodontol
K11.3  gwaredu dannedd blaidd sydd wedi torri trwodd ond heb eu dadleoli yn y safn uchaf neu isaf, o dan oruchwyliaeth uniongyrchol a pharhaus milfeddyg
K11.4  rhathellu dannedd sydd wedi torri a dannedd cyfagos yn lliniarol 
K11.5  defnyddio offer deintyddol â motor pan ddefnyddir y rhain i leihau gordyfiant a gwaredu pwyntiau enamel miniog yn unig.
K12    pwysigrwydd cynllunio wrth gefn ar gyfer cymhlethdodau a beth mae hyn yn ei gynnwys 
K13    rôl a phwysigrwydd atgyfeirio i filfeddyg a chyfathrebu â’r milfeddyg 
K14    sut i adnabod effaith eich ymddygiad ar y ceffyl a sut i leihau unrhyw effeithiau andwyol ar ei ymddygiad
K15    eich cyfrifoldebau am iechyd a lles anifeiliaid o dan ddeddfwriaeth a chodau ymarfer cyfredol 
K16    eich cyfrifoldebau o dan y ddeddfwriaeth a chodau ymarfer amgylcheddol ac iechyd a diogelwch perthnasol 
K17    pwysigrwydd defnyddio cyfarpar diogelu personol a’r defnydd cywir ohono
K18    dulliau cynnal hylendid a bioddiogelwch a’r rhesymau pam mae’r rhain yn bwysig 
K19    eich cyfrifoldebau proffesiynol fel technegydd deintyddol ceffylau
K20    pwysigrwydd cadw’ch gwybodaeth am feddygaeth seiliedig ar dystiolaeth yn gyfredol a sut i’w defnyddio 
K21    rôl sefydliadau proffesiynol i gefnogi eich rôl fel technegydd deintyddol ceffylau a’r gofynion am ddatblygiad proffesiynol parhaus
K22    eich atebolrwydd cyfreithiol a phroffesiynol wrth weithio fel technegydd deintyddol ceffylau a phwysigrwydd yswiriant priodol

Deddfwriaeth lles anifeiliaid:
Cymru a Lloegr – Deddf Lles Anifeiliaid 2006
Yr Alban – Deddf Iechyd a Lles Anifeiliaid (Yr Alban) 2006
Gogledd Iwerddon – Deddf Lles Anifeiliaid (Gogledd Iwerddon) 2011

Gweithdrefnau Deintyddol Ceffylau Categori 1, 2 a 3:
Gweithdrefnau Categori 1 
Y gweithdrefnau hynny y gall unigolyn eu cyflawni ar ôl hyfforddiant cydnabyddedig, heb ennill cymwysterau yn benodol:
archwilio’r dannedd;
gwaredu pwyntiau enamel miniog gan ddefnyddio rhathellau â llaw yn unig;
gwaredu gordyfiannau deintiol bach (leihau 4mm ar y mwyaf) gan ddefnyddio rhathellau â llaw yn unig;
proffilio blaen y cilddannedd cyntaf (leihau 4mm ar y mwyaf), sef “siapio sedd genfa” yn flaenorol;
gwaredu dannedd cyntaf rhydd; a
gwaredu calcwlws uwchorfannol

Gweithdrefnau Categori 2 
Gweithdrefnau ychwanegol sy’n addas i’w dirprwyo i Dechnegydd Deintyddol Ceffylau (EDT) sydd wedi hyfforddi a phasio arholiad a gymeradwywyd gan DEFRA:
archwilio, gwerthuso a chofnodi annormaleddau ddeintiol;
gwaredu dannedd rhydd neu dameidiau deintiol gyda bach iawn o atodiadau periodontol;
gwaredu dannedd blaidd sydd wedi torri trwodd ond heb eu dadleoli yn y safn uchaf neu isaf, o dan oruchwyliaeth uniongyrchol a pharhaus milfeddyg;
rhathellu dannedd sydd wedi torri a dannedd cyfagos yn lliniarol; a 
defnyddio offer deintyddol â motor pan ddefnyddir y rhain i leihau gordyfiant a gwaredu pwyntiau enamel miniog yn unig. Dylai ceffylau gael tawelydd oni ystyrir ei bod hi’n ddiogel ymgymryd ag unrhyw weithdrefn arfaethedig heb dawelydd, gyda chydsyniad gwybodus llawn y perchennog.

Gweithdrefnau Categori 3 
Byddai pob gweithdrefn arall ac unrhyw weithdrefnau newydd, sy’n codi o ganlyniad i ddatblygiad gwyddonol a thechnegol, yn disgyn i gategori 3 yn uniongyrchol, sef y gweithdrefnau hynny sydd wedi’u cyfyngu i filfeddygon cymwys ac na fwriedir eu dadreoleiddio. Felly, NID yw’n gyfreithlon i’r rhain gael eu cyflawni gan bobl nad ydynt yn filfeddygon.

Ceffyl 
At ddiben y safon hon, mae’r gair “ceffyl” yn cynnwys asyn, mul, bastard mul, merlyn/merlen ac equidae eraill.